Exhibition Details | Bảy Tám Năm Exhibition

Một trò chơi dân gian mà thế hệ tôi thường chơi vào những ngày Tết là chơi bài “ngầu”, có nơi gọi là “ngầu hầm” hoặc “ngầu tố”. Con số 785 là con số cụ thể của ba quân bài, mô tả việc đã “có ngầu” — đủ điều kiện để tiếp tục ở lại ván chơi.

Tôi thích trò chơi này vì nó không có thứ bậc. Không ai hơn ai. Chỉ có hai loại người: có ngầu và không ngầu. Có ngầu nghĩa là còn lý do để chơi. Không ngầu nghĩa là rời khỏi bàn. Nghệ thuật cũng thế: không có tác phẩm “cao” hay “thấp”, “kinh điển” hay “thường dân”. Chỉ có kẻ còn dám liều trong chính giới hạn của mình, và kẻ đã thôi.

Tôi gọi dự án này là Bảy Tám Năm — vừa là con số “ngầu” trong trò chơi, vừa là hạn sử dụng của tác phẩm. Tôi đã thử nghiệm một loại dung môi đặc biệt: khi pha với màu, nó khiến bức tranh tự tan biến dần theo thời gian. Sau bảy đến tám năm, toàn bộ màu sắc sẽ phai hết, chỉ còn lại tấm toan trắng. Không phải vì bị phá hủy, mà vì được “lập trình” để biến mất.

Tôi muốn tranh chết đúng hạn. Không vì chán ghét đời sống vật thể, mà vì muốn nó trở lại với trật tự tự nhiên: có sinh, có diệt, có quên. Từ lâu, người ta đã nói về “nghệ thuật vĩnh cửu”, “vẻ đẹp bất tử”. Nhưng thực ra, mọi thứ tồn tại nhờ biết mất đi. Một tác phẩm được bảo quản mãi chỉ là vật chết được ướp kỹ. Tôi muốn làm ngược lại: để nó chết theo cách riêng — nhẹ, chậm, và tự nhiên.

Nếu coi nghệ thuật là hàng hóa, thì nó cũng nên có nhãn cảnh báo:

“Tốt nhất dùng trong vòng 7–8 năm kể từ ngày triển lãm.”

Một lời đùa, nhưng cũng là một cách nói thật. Cái đẹp cũng cần được tiêu thụ đúng hạn. Tranh cũng như sữa, rượu, hay thân thể con người: quá hạn sẽ đổi vị — và chính sự đổi ấy mới là phần tiếp theo của tác phẩm.

Bảy Tám Năm vì thế là một cuộc chơi có quy tắc. Tôi tạo ra một cái đẹp, đồng thời ký vào bản án tự hủy của nó. Tôi vẽ, và cùng lúc, tôi đang xóa. Mỗi lớp sơn mang trong mình hạt mầm của tan rã, như cơ thể đã mang sẵn gene lão hóa. Tôi không làm thí nghiệm hóa học; tôi chỉ thực hành một thứ tâm linh hội họa. Vẽ ra để mất, chính là cách tôi buông khỏi ảo tưởng bất tử của nghệ sĩ.

Khi bức tranh phai đi, điều còn lại không phải là vật thể, mà là trí nhớ. Tôi muốn thử xem: người xem có nhớ được cái họ từng thấy không, hay ký ức cũng tan cùng màu sắc? Có thể thứ còn lại chỉ là cảm giác mơ hồ rằng “đã từng có một bức tranh ở đây”. Và biết đâu, chính khoảnh khắc không còn gì để nhìn ấy, mới là lúc nghệ thuật thật sự hiện ra.

Trong dự án này, mỗi bức tranh là một đồng hồ đếm ngược. Mỗi cái nhìn của người xem là một lần kim nhích lên. Khi bạn đứng trước nó, bạn đang nhìn vào quá trình biến mất, chứ không phải sự hiện hữu. Tôi muốn người xem cảm nhận được cái đang trôi đi, chứ không phải cái đang còn lại.

Tôi biết, nói đến nghệ thuật, ai cũng thích giữ lại. Người ta phục chế, lưu trữ, mua bảo hiểm, lưu danh trong viện bảo tàng. Nhưng với tôi, chính sự tạm thời mới là giá trị của nghệ thuật. Tác phẩm, cũng như đời người, không cần kéo dài vô hạn. Nó chỉ cần sống trọn khoảnh khắc của mình. Cái chết không làm nó yếu đi; ngược lại, cho nó một phẩm chất khác — phẩm chất của sự biến mất có ý thức.

Nếu có thể, tôi sẽ gắn lên từng bức tranh một nhãn nhỏ:

“Cảnh báo: Tác phẩm sẽ tự hủy trong vòng 7–8 năm. Không chịu trách nhiệm nếu bạn yêu nó quá lâu.”

Đó không phải là trò châm biếm. Đó là một thái độ. Một cách nói rằng nghệ sĩ, cũng như tác phẩm, phải biết mình đang sống trong thời hạn. Khi ta dám nhìn vào sự ngắn ngủi, cái còn lại không phải là nỗi sợ, mà là một sự tự do.

Bảy Tám Năm — con số ấy, trong bài bạc là cơ hội, trong nghệ thuật là thời hạn, và trong đời sống là phép thử của lòng can đảm. Nghệ thuật không cần phải trường tồn để có giá trị. Nó chỉ cần có ngầu: nghĩa là dám chơi, dám mất, dám trắng tay.

Và khi bức tranh cuối cùng biến mất, để lại tấm toan trắng, có lẽ đó không phải là kết thúc, mà là khoảnh khắc bắt đầu của một hình thức tồn tại khác: tồn tại trong ký ức, trong quên lãng, trong ánh nhìn đã trôi qua.

Bởi cuối cùng, như trong mọi ván bài,

chỉ những gì sắp mất mới thật sự tồn tại.

Chú giải: Ở trò “ngầu hầm” hoặc “ngầu tố” trong chơi bài, 785 (7+8+5=20, là bội số của 10) tức là “có ngầu”. Nghĩa là người chơi đủ điều kiện để ở lại bàn, để tiếp tục tranh thắng. Mỗi người được chia năm lá; ai có ngầu thì “show” ra, giữ lại hai lá để đấu. Ai không ngầu thì úp bài, coi như đã chết. Những người còn lại có thể “tố”, “theo”, hay lật ngửa hai lá cuối cùng. Ai sợ thì bỏ. Ai tin thì chơi tới cùng. Kết cục chỉ gói trong vài giây, nhưng tất cả nằm ở một điều: dám đặt cược.

A folk game my generation often played during Tết is a card game called “ngầu,” in some places known as “ngầu hầm” or “ngầu tố.” The number 785 refers to a specific combination of three cards, describing the state of “having ngầu” — meaning one is qualified to remain in the hand.

I like this game because it has no hierarchy. No one is above anyone else. There are only two kinds of people: those with ngầu and those without. Having ngầu means you still have a reason to play. Not having ngầu means leaving the table. Art is the same: there are no “high” or “low” works, no “classic” or “common.” There are only those still willing to take risks within their own limits, and those who have stopped.

I call this project Bay Tám Năm — both the “ngầu” number in the game and the expiry date of the work. I have experimented with a special solvent: when mixed with paint, it causes the painting to gradually dissolve over time. After seven to eight years, all colour will fade, leaving only a white canvas. Not because it has been destroyed, but because it has been “programmed” to disappear.

I want the painting to die on schedule. Not because I despise the material life of objects, but because I want it to return to the natural order: birth, death, forgetting. For a long time, people have spoken of “eternal art,” “immortal beauty.” But in truth, everything exists by knowing how to disappear. A work preserved forever is only a dead object carefully embalmed. I want to do the opposite: let it die in its own way — lightly, slowly, and naturally.

If art is treated as a commodity, then it should also carry a warning label:

“Best consumed within 7–8 years from the exhibition date.”

A joke, but also a way of telling the truth. Beauty, too, should be consumed within its proper time. Paintings are like milk, wine, or the human body: past their expiry they change flavour — and that very change becomes the next part of the work.

Bay Tám Năm is therefore a game with rules. I create beauty while also signing its sentence of self-destruction. I paint, and at the same time, I am erasing. Each layer of paint carries within it the seed of dissolution, the way the body already carries the gene of ageing. I am not doing a chemical experiment; I am simply practising a kind of painterly spirituality. To paint in order to lose is my way of letting go of the artist’s illusion of immortality.

When the painting fades, what remains is not an object, but memory. I want to test this: do viewers remember what they once saw, or does memory also dissolve with the colour? Perhaps what remains is only a vague feeling that “a painting once existed here.” And perhaps it is precisely the moment when there is nothing left to see that art truly appears.

In this project, each painting is a countdown clock. Each look from the viewer is a tick of the hand. When you stand before it, you are looking at a process of disappearance, not a state of presence. I want viewers to feel what is slipping away, not what is still there.

I know that when it comes to art, everyone wants to keep it. People restore, archive, insure, and enshrine it in museums. But for me, it is precisely temporariness that is art’s value. A work, like a human life, does not need to extend indefinitely. It only needs to live its moment fully. Death does not weaken it; on the contrary, it grants another quality — the quality of a disappearance undertaken with awareness.

If I could, I would attach a small label to each painting:

“Warning: This work will self-destruct within 7–8 years. No responsibility if you love it for too long.”

That is not mere satire. It is an attitude. A way of saying that the artist, like the work, must know they live within a time limit. When we dare to look at brevity, what remains is not fear, but a kind of freedom.

Bay Tám Năm — that number, in gambling is an opportunity; in art, a deadline; and in life, a test of courage. Art does not need to last forever to have value. It only needs to have ngầu: meaning to dare to play, dare to lose, dare to end up empty-handed.

And when the last painting disappears, leaving a white canvas, perhaps that is not an ending, but the moment a different mode of existence begins: existing in memory, in forgetting, in the gaze that has already passed.

Because in the end, as in every hand of cards,

only what is about to be lost truly exists.

Note: In the gambling card games “ngầu hầm” or “ngầu tố,” 785 (7+8+5=20, a multiple of ten) means “having ngầu.” That is, the player qualifies to stay at the table, to continue contesting the win. Each player is dealt five cards; those who have ngầu “show” and keep two cards to fight with. Those without ngầu fold their cards, as if already dead. The remaining players may “raise,” “call,” or turn over the final two cards. Whoever is afraid quits. Whoever believes plays it through. The outcome is decided in only a few seconds, but everything depends on one thing: the nerve to wager.